657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylığın ödeme zamanı ve esasları başlıklı 164 üncü maddesinde, “memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir” ve yine 5393 sayılı Belediye Kanununun belediyelerde personel istihdamını düzenleyen 49 uncu maddesinde ise “personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir” hükümleri yer aldığından belediye hizmetlerinin zamanında yerine getirilebilmesi, faaliyetlerini sağlıklı bir şekilde yürütebilmesi için öncelikle personelin maaş ve özlük haklarına ilişkin ödemelerin gerçekleştirilmesi, diğer ödemelerin ise Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi İle Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 31 inci maddesi gereğince; nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi, bu ödemelerin yapılması sırasında da sırasıyla;
a) Kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara,
b) Tarifeye bağlı ödemelere,
c) İlama bağlı borçlara,
d) Ödenmemesi halinde gecikme zammı ve faiz doğuracak ödemelere,
e)Ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilmesi suretiyle objektif kriterlere dayandırılması gerekir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 nci maddesinde; bütçeden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesine bağlanmış, harcama talimatlarında da hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken işlemlerden harcama yetkililerinin sorumlu oldukları belirtilmiştir. Aynı Kanunun 33 üncü maddesinde ise, giderlerin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır. İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13 üncü maddelerinde ödeme emri belgesi düzenleme görevi, ön malî kontrol kapsamında ele alınmakta ve ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek değerlendirilmesi istenilmektedir. İçişleri Bakanlığının 24.02.2006 tarih ve 45181 sayılı Genelgesi gereğince; bütçelerin kurumsal sınıflandırılmasında harcama birimleri kodlanmakla birlikte nüfusu 10.000 (on bin) ve aşağı olan ilçe ve ilk kademe belediyelerinde harcama yetkilisi belediye başkanlarıdır.
5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesi ile Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi İle Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 29 uncu maddesinde; muhasebe yetkilisinin taahhüt ve tahakkuk aşamaları tamamlanmış, ödeme emri belgesi düzenlenmiş ve ön mali kontrolden geçerek ödenmek üzere muhasebe birimine gelmiş bulunan gider ve muhasebe belgeleri ile ön ödeme belgeleri üzerinde, ödemeye ilişkin belgelerin tamam olup olmadığını, maddi hata bulunup bulunmadığını ve hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgilerin doğru olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu, ilgili mevzuatında belirtilen belgeler dışında belge aranmayacağı ve sorumluluğunun görevi gereği incelemesi gereken belgelerle sınırlı olduğu belirtilmektedir. Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde; ödeme emirlerinin, muhasebe birimine geliş tarihinden itibaren, en geç dört iş günü içinde muhasebe yetkililerince incelenip, uygun bulunanların muhasebeleştirilerek tutarları hak sahiplerinin banka hesabına aktarılacağı, eksik veya hatalı olan ödeme emri belgesi ve eki belgelerin, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç, hata veya eksikliğin tespit edildiği günü izleyen iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderileceği, hata veya eksiklikleri tamamlanarak tekrar muhasebe birimine verilenlerin, en geç iki iş günü sonuna kadar incelenerek muhasebeleştirme ve ödeme işleminin gerçekleştirileceği, Yönetmeliğin 24/e maddesinde ise; muhasebe yetkilisinin ödemelerin, ilgili mevzuatın öngördüğü öncelik sırası da göz önünde bulundurularak, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.

11.07.2010
Alaaddin KAHRAMAN
İçişleri Bakanlığı İç Denetçisi